25.11.2010 

 

Stawizna adwentneho kalendra (protyki)

Adwentny čas bjez adwentneho kalendra njemóžemy sej skoro wjace předstajić. Njeje dokładnje znate, hdy je wón nastał, ale bě to hakle na spočatku 20. lětstotka.

Předchadniki

Prěnje formy adwentneho kalendra pochadźeja pak hižo z 19. lětstotka . W nabožnych ewangelskich swójbach bu tehdy w decembrje poněčim 24 wobrazow na sćěnu spowěšanych.
Druha, jednora a tola dosć efektiwna warianta bě, zo namolowachu z krydu na durje abo sćěnu 24 smužkow, a dźěći smědźachu kóždy dźeń jednu wótrěć (tak mjenowany smužkowy kalender).
Dale buchu wšědnje słomički do žłobika połožene, a to za kóždy dźen hač do patoržicy.

Małe pjelnjene tyzčički

W druheje połojcy 19. lětstotka napasli pječa žona ewangelskeho fararja za swojeho małeho syna Gerata papjerjane tyzki a połoži do kóždeje słódny plack. Kóždy dźeń smědźeše hólčec nětko jednu tyzčičku wočinić a słódkosć zjěsć. Tak njebu małemu Geratej čas hač do hód předołhi.

Dorosćeny Gerat Lang dopominaše so po wšěm zdaću derje na swoje dźěćatstwo a wuwi spočatk 20. lětstotka prěni adwentny kalender. Tón běše hišće bjez woknow a wobsteješe z dweju łopjenow. Na jednym łopjenu běchu ličby, na tym druhim wobrazy jandźelow. Kóždy dźeń bu jedyn jandźel wurězany a na jednu ličbu zlěpjeny. Druhe žórła zaso rozprawjeja, zo bě prěni adwentny kalender w lěće 1902 wot jedneje knihownje w Hamburgu ćišćany.
Bě to hodowny časnik za dźěći.

Wočińće durje ....
Wot něhdźe 1920 jewja so adwentne kalendry, kaž je dźensa znajemy: z durčkami k wotewrjenju. W šěsćdźesatych lětach nastachu prěnje adwentne šokolodowe kalendry. Dźensa móžeš nimale kóždu překwapjenku za durčkami adwentneho kalendra namakać.
Najrjeńše pak su a wostanu samopaslene a samonapjelnjene kalendry.

tekst: P.Š., foto: Martin Schemm/pixelio.de